Primakov Evgeni Maksimovitsj, voormalige minister-president van Rusland 1998-1999

Russische Primerminister 09.1998-05.1999

Evgeni Primakov, in 1929 geboren onder de naam Finkelstein in Kiev (Oekraine) groeide op in de Georgische hoofdstad Tbilisi. Hij studeerde arabistiek aan de prestigieuze Lomonosov Universiteit in Moskou, waarna hij lange tijd werkte als correspondent van het communistische partijblad 'Pravda'(Waarheid) in het Midden-Oosten.

De lijzig sprekende Primakov, een super-intellectueel die zich in zijn vrije tijd waagt aan lyrische poezie, zou waarschijnlijk al die tijd nauwe contacten hebben onderhouden met de KGB.

Toch maakte Primakov, als onderdirecteur van het opleidingsinstituut voor diplomaten, eind jaren zeventig deel uit van een clubje "liberale wetenschappers"; een soort denktank die de bejaarde communisten in het Kremlin voorzichtig nieuwe ideen begon in te fluisteren.

Eind 1990 betrad de geboren diplomaat Primakov het wereldpodium, toen hij als speciale afgezant van Michail Gorbatsjov naar Irak reisde om te proberen Saddam Hoessein, met wie hij vriendelijke relaties heeft, te bewegen in te binden voor "Golfoorlog" in 1991.

Zijn missies faalden, maar Primakov bleef zich tot op het laatst verzetten tegen de militaire actie van de geallieerden tegen Irak, waarvoor het Kremlin , met name van Gorbatsjov en tegen de wil van russische legertop en partijgenoten, uiteindelijk toch het groene licht gaf.

Toen Primakov in 1996, als chef van de Russische Buitenlandse Inlichtingendienst (SVR), de westerse lieveling Andrej Kozyrev opvolgde als minister van Buitenlandse Zaken bestond alom de vrees van een hardere, nationale lijn en voor stagnatie in de betrekkingen met het Westen.

1998

Boris Jeltsin schoof Primakov in 1998 als compromis-kandidaat en de boodschapper van politieke stabiliteit naar voren, nadat de voordracht van Viktor Tsjernomyrdin voor het premierschap door de Doema tweemaal was weggestemd. Een derde 'njet' had ontbinding van de Doema en nieuwe verkiezingen betekend.

Eigenlijk wilde Primakov niet de voorzitter van de Russische regering worden, maar vrijwel zeker werd hij het toch. Want de Doema, de Russische Tweede Kamer dat uit een meerderheid van de communisten bestaat, heeft over zijn nominatie gestemd.

Evgeni Primakov, die ook de steun genoot van het liberale kamp, heeft de "economische en politieke hervormingen" voortgezett.Waarmee het nerveuze Moskou heeft in ieder gevall snel politieke stabiliteit in 1999 bereiktte.

1999

Primakov heeft de laatste jaren in het Joegoslavie-conflict en bij de uitbreiding van de NAVO naar het oosten een 'Rusland eerst'-koers gevolgd. Maar Primakov is eerder een pragmaticus en patrioot dan een nationalist, die na de grotste finansiele crisis en economische chaos in Rusland (1998-1999) de zware taak had opgelost .

De 70-jarige ex-journalist, ex-partijfunctionaris, ex-spionnenbaas, ex-minister van Buitenlandse Zaken en ex- primerminister van Rusland was van plan na zijn ontslag in 1999 terug naar zijn wetenschappelijke werk keren om academische activiteit op het gebied van de Geschiedenis en Economie van de Arabische landen te voltooien. Maar het is hem niet gelukt.

Want de politieke carroussel in Rusland draait op volle toeren en populaire Russische politicus Evgeni Primakov sluit zich in augustus 1999 definitief aan de beweging "Vaderland - Heel Rusland" en wordt de lijsttrekker van deze beweging. En volgens berichten van Russische media heeft hij verreweg de beste uitgangspositie voor de strijd om het presidentschap. Door zijn populariteit werd er van links en rechts aan hem getrokken, en had hij zijn bondgenoten voor het uitzoeken. Het werd Loezjkov, de eerzuchtige burgemeester van Moskou.

Primakovs coalitie kan niet alleen vrijuit in de hoofdstedelijke gemeentekas graaien, maar wordt ook gesteund door invloedrijke regionale leiders als de gouverneur van Ruslands tweede stad Sint Petersburg en de president van de olierepubliek Tatarstan.

2000

De voormalige Russische premier Primakov heeft zich 04.02.2000 officieel teruggetrokken als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 26 maart. De beslissing van de 70-jarige Primakov komt niet als een grote verrassing. Volgens opiniepeilingen is zijn populariteit tot een dieptepunt gezakt: minder dan 10 procent van de kiezers zou op hem hebben gestemd.

De ex-premier had waarschijnlijk geen zin dit aan de hele wereld te laten zien. Nog geen half jaar geleden zagen de perspectieven van Primakov er heel anders uit. Waarnemers dichtten de ex-spion bijzonder goede kansen toe om de toenmalige president Jeltsin op te volgen bij de presidentsverkiezingen die in juni 2000 hadden moeten worden gehouden.

Ook nadat Primakov door Jeltsin in mei 1999, na acht maanden als premier, was ontslagen, wist hij zijn populariteit te behouden. Totdat de ster van de nieuwe man Poetin begon te rijzen en Primakov zelf een waarschijnlijk strategische foute zet deed. Hoe sneller Poetin steeg in de opiniepeilingen, opgezweept door de populaire oorlog in Tsjetsjeniл, hoe meer Primakov in de vergetelheid dreigde te raken.Waarschijnlijk is de dramatische daling van Primakovs populariteit voor een deel te wijten aan de alliantie die hij in 1999 sloot met 'Vaderland - Heel Rusland', het blok van de Moskouse burgemeester Loezjkov en regionale politiek.

Vaderland-Heel Rusland raakte in de aanloop naar de parlementsverkiezingen van december 1999 in een keiharde strijd verwikkeld met het blok Eenheid, dat door het Kremlin werd gesteund. De modder die vervolgens door de gemanipuleerde media over Vaderland-Heel Rusland werd uitgegooid, had ook zijn weerslag op het imago van Primakov. Weliswaar was er in diens verleden weinig wat zich leende voor persoonlijke aanvallen, maar de campagne bood Primakov ook geen ruimte zijn kansen op het presidentschap op te krikken.

Toen president Jeltsin op 31 december 1999 besloot op te stappen, werd de positie van waarnemend president Poetin om de vervroegde presidentsverkiezingen te winnen nog vergroot. Andere kandidaten, onder wie Primakov, zagen dat met lede ogen aan. De ex-premier, die een zetel in de Doema bezet, verliet de arena met een waarschuwing. Volgens Primakov bewijzen de parlementsverkiezingen dat Rusland ver verwijderd is van ware democratie.

Vorige maand verliet Primakov samen met gematigde en hervormingsgezinde krachten woedend de eerste vergadering van de nieuwe Doema. Zij verweten de communisten en het pro-regeringsblok Eenheid de posten onder elkaar te hebben verdeeld. Door Primakovs besluit uit de race te stappen, lijkt voor Poetin de weg naar het presidentschap helemaal vrij.