Encyclopedie :: R :: Regeringscrisis Oekraïne 2001

A

B

C

D

E

F

G

H

I

J

K

L

M

N

O

P

R

S

T

U

V

W

Y

Z

BRUSSEL - Het Oekraïense parlement beslist vandaag met een motie van wantrouwen over het lot van de regering van Viktor Joesjtsjenko. Het belang van de stemming reikt verder dan de grenzen van het wankele Oekraïne.

De motie van wantrouwen tegen de regering-Joesjtsjenko moest normaliter dinsdag al zijn gestemd, maar werd door het parlement, de Verkhovna Rada nog twee dagen uitgesteld naar vandaag. Kiev gonsde gisteren ook van politiek overleg, de uitkomst van de stemming blijft onzeker.

Joesjtsjenko (47), voormalig gouverneur van de centrale bank, geldt als pro-westers, hervormingsgezind en efficiënt. Hij trad in '99 aan en vorig jaar al boekte Oekraïne voor het eerst sinds zijn onafhankelijkheid in '91 een substantiële economische groei, van bijna zes procent. Ook voor dit jaar worden positieve cijfers voorspeld.

Het recept van Joesjtsjenko is dat van alle hervormers in het voormalige Oostblok: deregulering, privatiseringen en het doorbreken van oude monopolies. Die zijn vooral in handen van een handvol ,,oligarchen'', die met hun miljarden ook een immense politieke invloed hebben vergaard. In '99 financierden ze de herverkiezingscampagne van de sterke man van de voormalige Sovjetstaat, president Leonid Koetsjma.

De oligarchen beheersen ook een deel van de oppositie in het parlement, die na '99 weliswaar nog een tijdlang de regering van Joesjtsjenko bleef steunen.

Daarmee kwam voor het eerst sinds '91 een einde aan de machtspositie van de voormalige Communistische partij, die altijd de grootste fractie in het parlement is gebleven. De communisten zijn van oudsher gekant tegen hervormers en pleiten voor een bij Moskou aansluitende staatseconomie.

Maar sinds enkele weken heeft een deel van de centrumpartijen zich samen met de communisten achter een motie van wantrouwen tegen Joesjtsjenko geschaard. Daarmee is de recente eendracht onder de meer liberale partijen in het parlement alweer doorbroken, wat vooral duidelijk maakt hoezeer de belangen van diverse grote spelers in de Oekraïense maatschappij weer diametraal tegenover elkaar staan.

Met de stemming vandaag botsen een aantal scheidingslijnen in de Oekraïense politiek

. Centrumpartijen tegen Joesjtsjenko staan tegenover andere, vooral nationalistische, centrumpartijen vóór de premier.

Het blok van de premier staat evenzeer tegenover het blok achter president Koetsjma. Joesjtsjenko wordt al langer genoemd als een mogelijke opvolger van Koetsjma.

De president liet in de voorbije weken niet echt in zijn kaarten kijken. Hij liet een gematigde steun voor zijn premier horen, maar zei tegelijk dat diens ontslag geen ramp zou zijn.

Een westerse diplomaat in Kiev legde dat aan het persagentschap Reuters zo uit: "Als de president Joesjtsjenko laat vallen, heeft hij problemen met het Westen. Verdedigt hij hem, dan komt zijn eigen positie onder de parlementaire partijen in het gedrang. Ik denk dat hij voor zijn eigen positie gaat kiezen."

President Koetsjma trad in '94 aan met een programma dat hervormingen paarde aan een betere relatie met grote broer Rusland. Toch bleven de hervormingen altijd ondermaats.

De jongste jaren oogst Koetsjma ook kritiek voor een steeds autoritairder gedrag, met de moord op een journalist als tragisch hoogtepunt.

Georgi Gongadze (31), het onafhankelijke brein achter een regeringskritische internetkrant, verdween in september vorig jaar. Een maand later werd bij Kiev een verminkt en onthoofd lijk gevonden, waarvan nog altijd niet met zekerheid vaststaat of het dat van Gongadze is. Korte tijd later bracht een voormalige lijfwacht van president Koetsjma een bandopname in de openbaarheid, waarop te horen zou zijn hoe Koetsjma de opdracht gaf de journalist te vermoorden.

De betrokkenheid van de president is nooit volledig bewezen. Het prestige van Koetsjma is bij een groot deel van de bevolking wel verdwenen.

Het westen wacht grotendeels af - al beraadde de Raad van Europa, het Europese mensenrechtengremium, zich deze week wel over een eventuele uitstoting van Oekraïne. Buitenlandse investeringen draaien intussen evenzeer op een laag pitje.

De keuze voor of tegen Joesjtsjenko gaat daarmee verder dan een doorsnee politiek spel. Ook het internationale vertrouwen in Oekraïne, na Rusland de meest bevolkte voormalige Sovjetstaat en geostrategisch een belangrijke dominosteen, is mee in het geding.

Jorn De Cock
De Standaard.